Archive for the Μικροκείμενα Category

Βύρων Λεοντάρης, Στον δεύτερο όρο της αντίφασης

Posted in Μικροκείμενα, Meditations on Νοέμβριος 10, 2013 by Le grand écrivain

Казимир Малевич, Скачет красная конница

Казимир Малевич, Скачет красная конница

Βύρων Λεοντάρης

Στον δεύτερο όρο της αντίφασης

(1978)

 

Από το βιβλίο Δοκίμια για την ποίηση

(Έρασμος, 1985)

 

    Η ολοκληρωτική δημοκρατία, που σφραγίζει τη σημερινή ιστορική φάση της ανθρωπότητας, επανεντάσσει δυναμικά τον ποιητή στο σύστημα των εξουσιαστικών αξιών. Όταν η ανθρωποκεντρική άποψη για την ποίηση, που πάσχιζε να συγκαλύψει την σοβούσα (ανέκαθεν και οπωσδήποτε από το μεσαίωνα) διάσταση ανάμεσα στον ποιητή και στην ποίηση, κατέρρευσε με την έκρηξη του ρομαντισμού, που αποκάλυψε όλο το χάος αυτής της διάστασης, η κρατούσα κοινωνική τάξη υιοθέτησε σαν κατά παραχώρηση αξία την ποίηση (αναγορεύοντας την σε Ποίηση και θεμελιώνοντας μορφές κοινωνικής συμπεριφοράς και σωσίβιους ηθικούς κομφορμισμούς πάνω στην ιδέα της «ποιητικής αδείας»), αποκλήρωσε όμως τον ρομαντικό και μεταρομαντικό ποιητή, αφήνοντας του μόνο τους δήθεν «πύργους» του εγκλεισμού του και τα παγκάκια των πάρκων. Σήμερα η ολοκληρωτική δημοκρατία, όπως η ανεπτυγμένη βιομηχανία, δεν είναι διατεθειμένη καθόλου να αφήσει ανεκμετάλλευτα τα απόβλητα της. Ο χθεσινός περιθωριακός Σκαρίμπας, με μια επεξεργασία καραγκιοζοποίησης, σέρνεται προς επιθανάτια και μεταθανάτια αναγνώριση και δόξα, ο απόβλητος «τρελλός» Κατσαρός «έχει καλύβην» – και μπουάτ – ο αντικομματικός Αναγνωστάκης με εθελούσια νέα κομματικοποίηση διεκδικεί θέση στα κοινά… Στο χρηματιστήριο των κοινωνικών αξιών ο τίτλος «ποιητής» παίρνει τη ρεβάνς από το παραδοσιακό του αντίκρυσμα (την Ποίηση), αναποδογυρίζει όλα τα μελανοδοχεία της κλασικής αισθητικής και επιβάλλει το νέο ορισμό: ποίηση είναι ότι κάνει ο ποιητής. 

    Βρισκόμαστε, λοιπόν, μπροστά σε μια λυτρωτική ταύτιση του ποιητή με την ποίηση προς  δόξαν του ανθρώπου, μπροστά σε έναν εξανθρωπισμό της ποίησης; Θα πρέπει τότε να δεχτούμε το παράδοξο ότι, σ’ αντίθεση με τις ήττες άλλων επαναστάσεων, η ποίηση είναι η μόνη θριαμβεύουσα επανάσταση και ότι ο ποιητής, κατ’ εξαίρεση απ’ όλους τους άλλους ανθρώπους, μόνο αυτός κατέκτησε το προνόμιο να μην του είναι εχθρικό και ξένο το ίδιο του το δημιούργημα… Ή μήπως όλα αυτά σημαίνουν απλώς και μόνο την καθολική προσχώρηση και υποταγή του ποιητή σε μια καθαρά αντεπαναστατική λειτουργία της ποίησης; 

Συνέχεια

Advertisements

Φώτης Τερζάκης, Ποιος είναι ο εκτελεστής των Ελλήνων συγγραφέων;

Posted in Επικαιρότητα, Μικροκείμενα on Φεβρουαρίου 20, 2013 by Le grand écrivain

Φώτης Τερζάκης

Ποιος είναι ο εκτελεστής των Ελλήνων συγγραφέων;

Αποσβολώνει η βία και η τυφλότητα των επιθέσεων του ελληνικού κράτους στην ελληνική κοινωνία. Όλα δείχνουν σαν να μεθοδεύεται ένα σχέδιο συλλογικής εξόντωσης και το εκτελεστικό όργανο είναι ακριβώς το ελληνικό κράτος – ο εσμός των τυχοδιωκτών που εναλλάσσονται αδιατάρακτα και κοινή συναινέσει στην εξουσία. Το φορολογικό νομοσχέδιο που προσφάτως ψηφίστηκε στη Βουλή από τον αξιοθρήνητο κυβερνητικό συνασπισμό είναι το τελευταίο –μέχρι στιγμής– πλήγμα που σπρώχνει ακόμα ένα βήμα αυτή την τραυματισμένη βαθιά κοινωνία προς την άβυσσο. Και μία από τις θιγόμενες ομάδες είναι, ασφαλώς, οι Έλληνες συγγραφείς.

Η Εταιρεία Συγγραφέων έστειλε έγγραφη διαμαρτυρία (υπογεγραμμένη από τον πρόεδρο Αλέξη Ζήρα και την γ.γ. Έλενα Χουζούρη) στους αρμόδιους υπουργούς, η οποία μεταξύ άλλων λέει: «Η Εταιρεία Συγγραφέων, στα μέλη της οποίας συγκαταλέγονται ακαδημαϊκοί, εκπαιδευτικοί, επιστήμονες όλων των ειδικοτήτων, δημοσιογράφοι εν γένει, άνθρωποι των γραμμάτων, πολλοί από τους οποίους με το έργο τους έχουν διεθνή απήχηση, πληροφορήθηκε με κατάπληξη ότι στο υπό ψήφιση φορολογικό νομοσχέδιο προβλέπεται η ύπαρξη διάταξης που θα καθιστά υποχρεωτική την έκδοση δελτίου παροχής υπηρεσιών σε κάθε πνευματικό δημιουργό. Ανεξαρτήτως του τομέα της εργασίας του, ανεξαρτήτως της ποσότητας της συγγραφικής του εργασίας αλλά και ανεξαρτήτως του αν είναι ήδη συνταξιούχος ή όχι! Ασφαλώς θα γνωρίζετε ότι για τη συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων συγγραφέων (περίπου το 90%), οι αμοιβές οι οποίες τους αναλογούν κάθε χρόνο από τα δικαιώματα των βιβλίων τους ή από αμοιβές μεταφράσεων κ.λπ. είναι εξαιρετικά μικρότερες από τα ποσά που θα χρειάζεται να αποδίδουν, βάσει της προβλεπόμενης διάταξης, στα ασφαλιστικά ταμεία. Αν λοιπόν ισχύσει η ενσωμάτωση της διάταξης αυτής, είναι βέβαιον ότι, απλούστατα, ένα σημαντικότατο μέρος των συγγραφέων θα σταματήσει να εκδίδει κάθε είδους έργα, καθώς θα είναι απολύτως ασύμφορο να αποδίδουν στα ασφαλιστικά ταμεία το υπερπολλαπλάσιο των αμοιβών και των πνευματικών τους δικαιωμάτων! Επιπλέον, όμως, με αυτή την καθαυτό άστοχη διάταξη εξακολουθεί να παραμένει ανοιχτό το ζήτημα των συνταξιούχων, οι οποίοι δεν μπορούν βάσει του νόμου να έχουν συγγραφική ή άλλη συναφή δραστηριότητα μετά τη συνταξιοδότησή τους, ούτε να εκδίδουν δελτίο παροχής υπηρεσιών, παρά μόνο αν… παραιτηθούν από τη σύνταξή τους!».

Δεν χρειάζεται να εξαιρέσει κανείς τους συγγραφείς από τη μοίρα της υπόλοιπης ελληνικής κοινωνίας. Υπάρχει ωστόσο μια ιδιαιτερότητα στο συγγραφικό έργο, που συνεπάγεται κάποιες ειδικές συνέπειες. Ούτως ή άλλως, η ολέθρια φορολογική πολιτική στοχεύει, μεταξύ άλλων, στην εξαφάνιση του ανεξάρτητου επαγγελματία, ωθώντας τον, εάν θέλει να επιβιώσει, να ενταχθεί σε εταιρικά σχήματα στα οποία θα προσφέρει εξαρτημένη εργασία παράγοντας υπεραξία για τους κεφαλαιούχους επενδυτές: αυτό λέγεται ακριβώς προλεταριοποίηση και ακολουθεί τις επιταγές που υπαγορεύει ο διεθνής καπιταλισμός μέσω της δικτατορίας του χρηματοοικονομικού κεφαλαίου που λέγεται Ευρωπαϊκή Ένωση. Στην περίπτωση, όμως, των συγγραφέων ούτε μια τέτοια λύση είναι εφικτή – και θα ήταν σε κάθε περίπτωση άσκοπη, αφού το συγγραφικό έργο, από τη φύση του, δεν μπορεί να γίνει εμπόρευμα ούτε να ενταχθεί στους μηχανισμούς αυτοαξιοποίησης του κεφαλαίου που είναι ο ουσιώδης σκοπός του συντριπτικού συστήματος φορολόγησης – ασφάλισης. Για τον ίδιο λόγο, φυσικά, ούτε να συμβάλλει στα φορολογικά έσοδα του κράτους. Μπορεί μόνο να πάψει να παράγεται. Ποιος το θέλει αυτό και γιατί;

Οι Έλληνες συγγραφείς έχουν εξαρχής εναντίον τους έναν παράγοντα: μια μικρή, απομονωμένη γλώσσα, η οποία αφενός δεν μπορεί να συστήσει ακροατήριο επαρκές για την επιβίωσή τους, αφετέρου καθιστά δύσκολη έως αμελητέα την επίδρασή τους στη διεθνή πολιτισμική πραγματικότητα. Για να το πω πιο ωμά, χρειάζονται ειδική προστασία ως υπό εξαφάνισιν είδος… Τα πρόσθετα αλλεπάλληλα πλήγματα που δέχονται από την κρατική πολιτική (επιβολή ΦΠΑ στους συγγραφείς, νέες φορολογικές διατάξεις, κλείσιμο φορέων που, ονομαστικά τουλάχιστον, δημιουργήθηκαν για τη στήριξη του βιβλίου κ.λπ.) οδηγούν στην εξόντωση οιουδήποτε άλλου είδους δημιουργίας εκτός από την παραγωγή των ευπώλητων ιλουστρασιόν προϊόντων που στις ημέρες μας καταλαμβάνουν το ράφι των περισσότερων βιβλιοπωλείων με την ένδειξη «Λογοτεχνία». Προοπτικά ιδωμένο, αυτό έχει μόνο μία αντικειμενική συνέπεια: την εξουδετέρωση της ελληνικής πνευματικής παραγωγής και, οριακά, την εξάλειψη της ελληνικής γλώσσας από τον παγκόσμιο διαπολιτισμικό χάρτη. Πρόκειται για ένα είδος εθνοτικής προλεταριοποίησης που μοιάζει να υπακούει στο αξίωμα ότι, μέσα στον προωθούμενο διεθνή καταμερισμό εργασίας, μόνο οι ηγεμονικές κεφαλαιοκρατικές δυνάμεις έχουν το δικαίωμα να παράγουν «πολιτισμό». Αυτού δεδομένου, το ερώτημα που με απασχολεί είναι: έχουν οι ίδιοι οι συγγραφείς τη βούληση και το σθένος να σπρώξουν αντίθετα, με όση δύναμη ακόμα διαθέτουν, στην κατακρήμνιση τον εκτελεστή της θανατικής τους καταδίκης, – το υπάρχον ελληνικό κράτος και τους διαχειριστές του;1

1. Αντ’ αυτού, διαβάζω στο Βήμα της 30.1.13 για δείπνο – συζήτηση 13 (δυσοίωνος αριθμός, ε;) συγγραφέων με τον… Ευάγγελο Βενιζέλο! Η δήλωση του ζογκλέρ που ακούει στο όνομα Χρήστος Χωμενίδης (βρείτε μόνοι σας τα υπόλοιπα ονόματα) δικαιούται μια θέση στα διαχρονικά αρχεία της ανθρώπινης δουλοπρέπειας. Κι επειδή τα συμπτώματα του είδους αυτού είναι πολλά, μήπως η γρήγορη αποσύνθεση της ελληνικής διανόησης είναι, τελικά, ένα είδος αυτοκτονίας;

 

 

Αυγή, 3/2/2013

http://www.avgi.gr/ArticleActionshow.action?articleID=748212

Τιτίκα Δημητρούλια, Ζ. Δ. Αϊναλής, Η σιωπή της Σίβας

Posted in Μικροκείμενα on Νοέμβριος 18, 2012 by Le grand écrivain

Τιτίκα Δημητρούλια

Ζ. Δ. Αϊναλής, Η σιωπή της Σίβας, εκ. Βακχικόν, 2011

Ένα ποίημα ερωτικο-πολιτικό, εμπνευσμένο από ένα μεσαιωνικό έπος, στο οποίο θεμελιώνεται μυθολογικά η καταγωγή των Αιθιόπων από τον Σολομώντα και τη θρυλική βασίλισσα του Σαβά –μια πίστη την οποία επικαλούνταν ακόμη και ο Χαϊλέ Σελασιέ. Μακέδα, Μπαλκίς/Μπιλκίς, η βασίλισσα του Σαβά, η βασίλισσα του Νότου, πότε σοφή και πότε μάγισσα, πότε άγγελος και πότε δαίμονας, πάντα πανέμορφη, απαντά σε διάφορους πολιτισμούς, τον ιουδαϊκό, τον ισλαμικό, τον χριστιανικό, σε διάφορα κείμενα, από τη Βίβλο και το Κοράνι ως το Ταλμούδ και τον μυστικιστικό χριστιανισμό. Τη ζωγράφισε ο Πιέρο ντε λα Φραντσέσκα, πέρασε στην όπερα με τον Γκουνό κι έγινε ορατόριο από την Χαίντελ, τη συναντούμε στον Φλωμπέρ και τον Νερβάλ, στον Πειρασμό του Αγίου Αντωνίου και στο Ταξίδι στην Ανατολή αντίστοιχα, αλλά και στον Λεοπόλντ Σενγκόρ στην «Ελεγεία για τη βασίλισσα του Σαβά».

Όλα αυτά είναι βέβαιο ότι τα γνωρίζει ο Αϊναλής, ένας από τους πιο λόγιους ποιητές της γενιάς του, και σχετίζονται, άλλωστε, με την επιλογή του. Ο συγκρητισμός, ο μύθος, η αφρικανική παράδοση, όλα είναι στοιχεία που ταιριάζουν με μια αισθητική η οποία σαφώς σφραγίζεται από τον ρομαντισμό και τις πρωτοπορίες, με έντονη την εξεγερσιακή τους συνιστώσα. Ο Αϊναλής εμφανίστηκε στην ποίηση με την Ηλεκτρογραφία το 2006 και ακολούθησαν τα πεζόμορφα κείμενα των Αποσπασμάτων, το 2008. Η φωνή του ήταν εξαρχής διακριτή, όχι μόνο για το μέταλλο αλλά και για την επεξεργασία της, και τη συμμόρφωσή της προς ένα αισθητικό πρόταγμα, που τελικά αντί να την δεσμεύει την απελευθερώνει. Σήμερα, μετά από δοκίμια και μεταφράσεις, επιστρέφει με ένα ηλεκτρονικό βιβλίο, επιδιώκοντας με την ηλεκτρονική έκδοση να αντιπαλέψει, όπως λέει στην εισαγωγή του, την εμπορευματοποίηση του εκδοτικού χώρου και την αποξενωτική διαμεσολάβηση ανάμεσα στον ποιητή και το κοινό του –ένα κοινό που παραδέχεται και ο ίδιος ότι ιστορικά δεν υπήρξε ποτέ μεγάλο, ακόμη και στις «μυθικές» εποχές της αβάν-γκάρντ, στις αρχές του 20ου αιώνα.

Συνέχεια

Ludwig Bauer, Μεσαίωνας, 1932

Posted in Επικαιρότητα, Μικροκείμενα on Σεπτεμβρίου 30, 2012 by Le grand écrivain

LUDWIG BAUER

Μεσαίωνας, 1932[1]

(Μετάφραση Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος)

 —

    Το τρένο της Ιστορίας τρέχει προς τον νέο Μεσαίωνα που τον ζούμε ήδη χωρίς και να μπορούμε, ακριβώς επειδή τον ζούμε και να τον φανταστούμε. Όλη η ανθρωπότητα έχει κόψει εισιτήριο γι’ αυτό το δρομολόγιο. Ο 19ος αιώνας έχει πεταχτεί στη χωματερή∙ ο Μουσολίνι έχει ανακαλύψει ότι ο 18ος αιώνας, ο αιώνας του Λόγου, υπήρξε ο βλακωδέστερος των αιώνων. Και τώρα, το γερμανικό υποκατάστατο του Μουσολίνι, με όλους τους αλαζονικούς αντιδιανοούμενους προφεσόρους του, έχει αναλάβει να συνεχίσει την εκτροχιασμένη πορεία του Ιταλού. Διότι κατά τον περασμένο αιώνα η ανθρωπότητα κάλυψε όλη την απόσταση από το «εμείς» στο «εγώ», ανακάλυψε ότι το κράτος αποτελεί ένα αναγκαίο κακό και άναψε τη δάδα των ατομικών δικαιωμάτων, η οποία τώρα κινδυνεύει να σβήσει μέσα σε μια πυκνή πνευματική καταχνιά. Σήμερα επικρατεί η βαθιά επιθυμία ν’ απαλλαγούμε από το βάρος του «εγώ» – γεννιόμαστε με μια στολή, ξεφορτωνόμαστε την ψυχή μας και υποτασσόμαστε στη μάζα. Η ανεκτικότητα αντικαθίσταται από τον φανατισμό, το χαμόγελο από την ψυχική ακαμψία.

    Το άτομο σκοντάφτει πάνω σ’ έναν τοίχο και κάνει γκελ προς το παρελθόν.

Συνέχεια

Κώστας Τσιαχρής, Ζήσης Αϊναλής: Η σιωπή της Σίβας

Posted in Μικροκείμενα on Σεπτεμβρίου 2, 2012 by Le grand écrivain

Κώστας Τσιαχρής

Ζήσης Αϊναλής: Η σιωπή της Σίβας

    Δημιουργός που βιώνει απόλυτα τον παλμό της εποχής του, ο Ζήσης Αϊναλής ακολουθεί έναν καινούργιο δρόμο, όσον αφορά την ελληνική πραγματικότητα, στη δημοσίευση της ποιητικής δημιουργίας, παρακάμπτοντας τους εκδοτικούς οίκους και τους άλλους διαμεσολαβητές, και προσφέροντας ο ίδιος τη δουλειά του μέσω του διαδικτύου και του ηλεκτρονικού λογοτεχνικού περιοδικού ΒΑΚΧΙΚΟΝ.

     Αν και έχουν προηγηθεί κι άλλες παρόμοιες προσπάθειες, η συγκεκριμένη ηλεκτρονική έκδοση, γέννημα ενός από τους καλύτερους νέους Έλληνες ποιητές και κριτικούς της λογοτεχνίας, καταγγέλλει συνειδητά και μεγαλόφωνα τη χειραγώγηση και την οικονομική εκμετάλλευση της τέχνης από τους διαθέτοντες τα μέσα για τη δημοσιοποίηση και την προώθησή της, και προτείνει ως διέξοδο την απευθείας επαφή του δημιουργού με το κοινό μέσα από την αξιοποίηση των ηλεκτρονικών μέσων πληροφόρησης, χωρίς φυσικά να παραγνωρίζει και τις αρνητικές όψεις του εγχειρήματος [απουσία μηχανισμών προβολής, δωρεάν διάθεση του έργου, αναγνωστικό κοινό που αντιμετωπίζει ακόμη με δυσπιστία εγχειρήματα αυτού του είδους ].

     Παρά τις δυσκολίες αυτές ο Ζήσης Αϊναλής , όντας αντισυμβατική καλλιτεχνική φιγούρα, τολμά, και η δουλειά του είναι από εκείνες που επιβεβαιώνουν το φανέρωμα μιας νέας ποιητικής γενιάς, της οποίας χαρακτηριστικά είναι η εσωτερικότητα, η αναζήτηση ενός προσανατολισμού μέσα σε μία απόλυτη ιδεολογική σύγχυση, η αγωνία για την εύρεση μιας διεξόδου, η αναγωγή του καθημερινού βιώματος σε αισθητικό γεγονός, η απενοχοποίηση του χυδαίου, η πλήρης απελευθέρωση των εκφραστικών τρόπων ή και η αναδιάταξη εκείνων της παραδοσιακής στιχουργίας ώστε να ανταποκρίνονται στις αλλαγές των καιρών, οι επιδράσεις από ποικίλα λογοτεχνικά ρεύματα που εμφανίστηκαν στο πρόσφατο παρελθόν, και η δημιουργική συγχώνευσή τους. Το μυστικό ωστόσο που κάνει την ποίηση του Αϊναλή ιδιαίτερη, είναι ότι παρακολουθεί την άνδρωση αυτής της γενιάς κατά κάποιο τρόπο απ’ έξω, χαράσσοντας με τους δικούς του όρους το λογοτεχνικό του στίγμα και δημιουργώντας μία ποίηση εγκεφαλική, απαιτητική και την ίδια στιγμή χειμαρρώδη, κατάστικτη από υπαρξιακές, μεταφυσικές και πολιτικές αναφορές .

Συνέχεια

Έλσα Παπαγεωργίου, Ο Θίασος ή το παρελθόν ανήκει στο μέλλον

Posted in Cinema, Επικαιρότητα, Μικροκείμενα on Φεβρουαρίου 5, 2012 by Le grand écrivain

Έλσα Παπαγεωργίου

Ο Θίασος ή το παρελθόν ανήκει στο μέλλον

Στο νέο του θανάτου του Θόδωρου Αγγελόπουλου, το πρώτο μέιλ που έλαβα από φίλο και σύντροφο περιείχε το πρώτο δεκαπεντάλεπτο από το Θίασο. Απάντησα με ένα σύντομο απόσπασμα από το Βλέμμα του Οδυσσέα, το γνωστό με τον άλλο μεγάλο απόντα Θανάση Βέγγο, τη φύση και το μπισκότο : «Η Ελλάδα πεθαίνει. Πεθαίνουμε σαν λαός. Δεν ξέρω κι εγώ πόσες χιλιάδες χρόνια ανάμεσα σε σπασμένες πέτρες και αγάλματα. Αλλά αν είναι να πεθάνει η Ελλάδα ας το κάνει γρήγορα γιατί η αγωνία κρατάει πολύ και κάνει πολύ θόρυβο. Μωρή φύσηηηη! Μόνη σου είσαι, μόνος μου είμαι κι εγώ. Πάρε ένα μπισκότο.»

Δυό βράδια αργότερα έκατσα να δω τον Θίασο. Σκέφτηκα έπειτα ότι δύο είναι οι μεγάλες αφηγήσεις μέσα από τις οποίες μαθαίνουμε σχεδόν τα πάντα για την ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας. Και λέω σχεδόν γιατί ποτέ η αφήγηση δεν μπορεί να πει τα πάντα. Ό,τι όμως μπορεί να ειπωθεί για τα ταραγμένα χρόνια που σημάδεψαν αυτή τη γωνιά της Μεσογείου που γνωρίζουμε ως πατρίδα μας, το είπαν οι Ακυβέρνητες πολιτείες του Τσίρκα και ο Θίασος του Αγγελόπουλου. Το πρώτο, αριστούργημα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, έξοχο δείγμα ενός μοντέρνου κομμουνιστικού κοσμοπολιτισμού, αποθεώνει τον τρελό χορό του προσωπικού και του ιστορικού δράματος. Στον Τσίρκα οι ήρωες και οι ηρωίδες είναι πολλοί και πολλές. Ο Μάνος Σιμωνίδης ή «Μεσιέ Καλογιάννος» είναι ο αφηγητής αλλά κι αυτός δεν ξέρει. Μαθαίνει από την Έμμυ, τη Νάνσυ, την Αριάγνη, το Ανθρωπάκι, τον Χέντερλιγκ. Μαθαίνει τόσα πολλά, που στο τέλος πληρώνει με την ίδια του τη ζωή. Γιατί υπάρχει, τελικά, μια βαθιά σχέση ανάμεσα στο θάνατο και τη θέληση για γνώση, όπως μας είπε ο Φουκώ στον πρώτο τόμο της Ιστορίας της Σεξουλικότητας. Η θέληση για γνώση.

  Συνέχεια

Mehmet Yaşin, Μεταμορφώσεις της ταυτότητας στην ποίηση

Posted in Μικροκείμενα on Ιανουαρίου 15, 2012 by Le grand écrivain

Mehmet Yaşin

Μεταμορφώσεις της ταυτότητας στην ποίηση
Το παράδειγμα τον Καβάφη και τον Σεφέρη

Ευχαριστώ τα Σύγχρονα Θέματα που μου ζήτησαν να πω κάτι για την «ταυτότητα μου» όπως αυτή δια¬φαίνεται στα ποιήματα και στο μυθιστόρημα που έχω γράψει. Χρειάστηκε πολλές φορές από τα εί¬κοσι μου χρόνια έως τώρα να μιλήσω για το θέμα αυτό, και παρόλο που οι περισσότερες από τις ομι¬λίες μου αυτές δεν έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά, δεν θα ήθελα να επαναλάβω όσα έχω ήδη πει.
Ξέρω από κοντά την Αθήνα και αντιλαμβάνομαι πόσο «ενδιαφέρουσα» σας φαίνεται η περίπτωση μου. Σίγουρα σας κάνει εντύπωση πώς γίνεται ένας «Τούρκος» να είναι συνάμα και «Κύπριος». Μακάρι να μην προξενούσε τόση εντύπωση αυτό στην Αθήνα γιατί ίσως τότε να μην ζούσαμε τόσο βαθιά την κυπριακή τραγωδία. Επειδή δεν διστάζω να αποκαλύπτω όλες μου αυτές τις πτυχές, προκαλώ  ερωτήσεις αυτού του είδους σε όσους ‘Έλληνες έχουν αντιφατικές μεταξύ τους εικόνες του τι είναι «Τούρκος», τι «Κύπριος», τι «Μουσουλμάνος» και τι «Ευρωπαίος». Δυσκολεύονται να κατα¬λάβουν πώς μπορώ να είμαι όλα αυτά συγχρόνως (και ως εκ τούτου, τίποτα απ’ όλα αυτά). Εμένα μου φαίνεται, ωστόσο, τόσο φυσική αυτή η κατάσταση, που αδυνατώ κι εγώ με τη σειρά μου να τους κατανοήσω. Θα μπορούσα να γεμίσω ένα ολόκληρο βιβλίο με αναμνήσεις πάνω σ’ αυτό το θέμα και σίγουρα θα συναντούσε το ενδιαφέρον των αναγνωστών… Δεν πρόκειται όμως να τις γράψω! Και αυτό, επειδή έχω βαρεθεί να βλέπω να εξετάζουν όσοι θεωρούν πως ανήκουν οριστικά και αμετάκλητα σε ένα έθνος, σε μία κοινωνία ή σε μία ομάδα σαν αξιοπερίεργο φαινόμενο όσους δεν ανήκουν πουθενά με την πλήρη έννοια της λέξης. Νομίζω μάλιστα ότι αυτό που πρέπει κατ’ ουσία να εξεταστεί είναι αυτή η βαθιά ριζωμένη πεποίθηση ότι όσα πλάσματα ανήκουν στο είδος του homo sapiens φέρουν «εκ φύσεως» την ταυτότητα κάποιου έθνους, κοινωνίας η ομάδας, και ότι μάλιστα αλληλοσφάζονται για χάρη της.
Η γοητεία για μένα της «κυπριακής ταυτότητας» στην οποία επιχείρησα να καταφύγω στην πρώ¬τη μου νεότητα ενάντια στη βία του τουρκικού και του ελληνικού εθνικισμού, οφειλόταν στην ιδιαιτερότητα της να είναι στην ουσία ένα είδος «έλλειψης ταυτότητας» η μάλλον μία απροσδιό¬ριστη αναφορά, αδύνατο να οριοθετηθεί, να περιγραφεί με ακρίβεια αφού δεν μπορούσε να αντιπροσωπεύει καμία εξουσία και ανέτρεπε τις εθνικό θρησκευτικές ταξινομήσεις.
Από εκείνη τη στιγμή κι έπειτα (που, όπως λέει ο Καβάφης, «βγήκα στον πηγαιμό για την Ιθά¬κη… και μετά από τόση πείρα») μου είναι πολύ δύσκολο να εξηγήσω ποιος είμαι αναφερόμενος σε μία απόλυτα συγκεκριμένη γνωστή ταυτότητα. Και δεν εννοώ μόνο ότι έχω πολλαπλές ταυτό¬τητες, εθνική, θρησκευτική, φυλετική κ.ο.κ., αλλά και ότι δεν μπορώ τις πολλαπλές μου αυτές «ταυτότητες» να τις περιορίσω σε μία και μόνο διάσταση.

Συνέχεια