Fazil Hûsnû Dağlarca, Εκείνο που έκαψε, ήταν σαν ήλιος…

fazil-husnu-daglarca-

Fazil Hûsnû Dağlarca

Εκείνο που έκαψε, ήταν σαν ήλιος…
(1945 – 1955: Ανθολογία μιας σχεδόν παγανιστικής δεκαετίας)

Μετάφραση
Ζ. Δ. Αϊναλής – Μιχάλης Παπαντωνόπουλος

Το Έπος του Τζακίρ
(απόσπασμα)

– Διαύγεια, με τη μορφή χεριών και ποδιών,
ανησυχούσε.

Αποφάσισα πως θα ‘πρεπε να πεθάνω
Χωρίς φόβο στη δίνη ταραγμένων ρευμάτων.
Μέσα στο φως και να μακραίνουν οι επιγραφές,
Το τετελεσμένο να κρέμεται στο λαιμό
Καθώς που φυλαχτό και προσευχή πικρή.

Πριν χρόνια, πριν τη γαλάζια εποχή του σπόρου,
Αποφάσισα, με τη συναίνεση νυκτόβιων πουλιών,
Πως θα ‘πρεπε να περιβάλλω τον εαυτό μου ολάκερο
Μ’ άδεια μεγάλα κύπελλα και με τη δίψα πτωμάτων αφυδατωμένων,
Πως σαν σουλτάνος θα ‘πρεπε να τ’ ατενίζω με πόθο.

Πιο λαφριά από τον αγέρα, πιο παλιά από κάποιες γυναίκες
Η μόνη αλήθεια της αγέρωχης γυμνής μας γέννησης…
Αιώνιος σε πόλεις και λόφους ο κόσμος
Πέρα από την ομορφιά του χρόνου λικνίζεται στη βλάστηση,
Ανάμνηση επάξια επωασμένη με στοργή.

Αργά, καθώς που βράχοι και δέντρων κορμοί κομμένοι
Μέσα στη σκοτεινή μοιχεία του μυαλού,
Και κάτω απ’ το λευκό και φωτεινό ουρανό της ιστορίας
Αποφάσισα πως θα ‘πρεπε να πεθάνω
Και να μοιραστώ με ζώων σκελετούς της ζωής το μυστήριο.

Μετάφραση Ζ. Δ. Α.

Από τη συλλογή Το Έπος του Τζακίρ (1945)

***

Το θήραμα που σκοτώσαμε

Οι κόρες των ματιών του
Γυαλίζανε στο σκοτάδι,
Και δεν φοβότανε τίποτα.

Εμείς οι άλλοι λιμοκτονούσαμε.
Στην είσοδο της σπηλιάς,
Κάποτε καιροφυλακτήσαμε
Και όπως περνούσε
Σπρώξαμε κείνο το βράχο:
Κι έπειτα μια μεγάλη κραυγή
Κι ύστερα τίποτα
Κι ο σύντροφος των νυχτών
Και των δασών σώπασε.

Δεν πίνει πια, δεν θα πιει,
Δεν κινείται πια, δεν θα κινηθεί,
Δεν κοιμάται πια, δεν θα κοιμηθεί,
Πια δεν θα κάνει εκείνα που έκανε.

Εμείς οι άλλοι φτιάξαμε φυλακτά
Απ’ τ’ απομεινάρια της ομορφιάς του,
Απλά φυλακτά και παράξενα
Που θα είναι τόσο φωτεινά,
Τόσο τυφλά όσο το τρίχωμα του.

Το τσιμπούσι της νίκης
Στην οικειότητα των πραγμάτων:
Ότι τα χέρια μας, τα κεφάλια μας, οι καρδιές μας, άπληστα τώρα
Επιτέλους χορταίνανε.

 

Μετάφραση Ζ. Δ. Α.

 

Τα νερά είναι πιο σοφά από μας

Τα νερά είναι πιο σοφά από μας• διαισθάνονται τη νύχτα νωρίτερα
Απ’ τον ουρανό αποσύρονται στο σκοτάδι
Κι εξαφανίζονται σαν ένα γιγάντιο ψάρι
Ενώ τριγύρω οι λόφοι διαλύονται.

Τα νερά είναι πιο σοφά από μας• μπορούν να βρουν τη χαρά
Στα δέντρα μόνο
Όχι στους ξένους
Υποχρεώνοντας μας να ζούμε στη μοναξιά.

Τα νερά είναι πιο σοφά από μας• δεν κοιμούνται
Κρατούν τα μάτια τους ανοιχτά εκεί όπου ευδοκιμεί το γαλάζιο
Καραδοκώντας στο μυστικό του θανάτου
Κάποιο μέρος για τις ζωές τους.

Μετάφραση Ζ. Δ. Α.

Από τη συλλογή Η εποχή του Λίθου (1945)

***

Εν Παρόδῳ

Κάτω απ’ τ’ αστέρια ο κόσμος μας είναι τόσο δα μικρός
Και το σπίτι μας φαντάζει μικροσκοπικό.
Άγρια άνθη ψελλίζουν τα ξόρκια τους πριν την αυγή
Με δίχως ύπνο και χωρίς αναμνήσεις.
Δυόσμος το μόνο τους δόλωμα.

Οι άνθρωποι σε καταληψία από την εποχή αρχέγονων ημερών.
Και τα πράγματα, με μιαν έννοια, σε έκσταση.
Η μυξοπαρθένα κυρά αποθεώνεται στο χλευαστικό διάστημα.
Στον αιθέρα τα πουλιά γλιστρούν με αγάπη
Κι οι ουρανοί αλλάζουν διαστάσεις.

Η καρδιά δεν παρατηρεί τίποτα.
Η παραφροσύνη της γνήσια.
Μέσα απ’ το κορμί και μέσα απ’ την ψυχή
Ο χρόνος διαβαίνει
Βασανιστήριο ατέρμονο.

 

Μετάφραση Ζ. Δ. Α.

Από τη συλλογή Πεινασμένη Γραφή (1951)

***

Οι μάχες του Ινονού

η γη αμύνεται

Αδέλφια, η γη διψάει για μάνες, γιους και κόρες.
Το νερό
διψάει για χρόνο.

Τι κι αν εμείς ζαρώνουμε από τρόμο –
το ξεραμένο χόρτο τρέφει ελπίδα, πατριώτες,
η νοτισμένη μας σοδειά θα ρίχτει στη μάχη.

Λέτε: ο θάνατος παραφυλάει τον πιο μεγάλο θάνατο
επάνω στα βουνά που ορθώνουν – με ενέχυρο την πίστη μας –
κι άλλο τις κορυφές τους.

Μα δείτε: όλα που ζήσαμε σ’ αυτήν τη γη
εδώ και αιώνες
πιάνονται χέρι χέρι τώρα διψασμένα.

 

Μετάφραση Μ. Π.

Από τη συλλογή Ο Πόλεμος της Ανεξαρτησίας (1951)

***

Επικός Πρόλογος

Τώρα, σαν τη νύχτα, η σκοτεινιά του χρόνου
Διαβαίνει εκεί που καμιά δεν περιπλανιέται σκιά.
Εδώ που οι όχθες ανασαίνουν το Θεό
Και σκίζεται απ’ το Βυζάντιο η Ρώμη.
Κι η άνοιξη είναι το βάρος
Που οι μοναχοί, με τα μούσια τους ν’ ανεμίζουνε, πρέπει ν’ αντέξουν
Τεράστιο και βαρύ απ’ τις κατάρες κι από τους βράχους
Στις απόκρημνες όχθες που δεν μπορούν ν’ αράξουν τα πλοία.

Πανάρχαια Πόλη, σαν τη ψυχή παλιά,
Αψηφώντας τον άνθρωπο, ηλικία και μνήμη.

 

Μετάφραση Ζ. Δ. Α.

Από τη συλλογή Το Έπος της Άλωσης της Πόλης (1953)

***

Ο Ασού

Το έγκλημα του μεγάλο όσο κι ο ουρανός,
Έβαλε το λίθο του ενάντια στο Θεό-Ήλιο,
Άδοντας κάποιαν άγνωστη άρια
Βγαλμένη από τα βάθη του χρόνου…

Ήταν που ήτανε άρρωστος, άγρυπνος, πεινασμένος,
Ήτανε που τα μαύρα πνεύματα είχαν αγγίξει το δέρμα του.
Πάνω στον ουρανό τώρα η μέρα στεκότανε σκυθρωπή
Ζαρωμένα τα δέντρα…

Και τα στομάχια θρεμμένα καθώς κι αυτά των προγόνων
Τη σάρκα του σερπετού, κι εκείνη του αετού,
Κι ακόμα τον άνεμο της φωτιάς και τ’ αστέρια,
Κι εκείνα καυτά.

Η ελαφρότητα του είναι εγχάρακτη επάνω στα μέτωπα,
(Ότι τα πονηρά πνεύματα βυθίζονται σ’ έναν πολύχρωμο ύπνο…)
Ότι τα παράξενα τούτα στολίδια πάνω σ’ όλα τα στόματα
Μοιάζουνε τόσο μ’ εκείνα των παραμυθιών!

Από το βάθος του δάσους αντηχούν τα ταμ-ταμ:
Ασού, Ασού!
Το πράσινο, το κόκκινο, το κίτρινο ουρλιάζουν παράφρονα:
Ασού, Ασού!

Και ο φόβος τυλίγεται
Σε πανάρχαιους πόνους,
Η μιζέρια της σάρκας σιωπά
Σε πέτρες σκαλισμένες στις άκριες.

Το μαύρο αίμα της μαγείας αναπνέει
Μέσα στα κέρατα και τις ρίζες
Μέσα στη μέθη διαυγή κάποιου διαυγούς λήθαργου,
Και η φυγή των θηραμάτων που δραπετεύουν.

Η ένταση του πλάσματος αντηχεί:
Ασού, Ασού!
Στην ισχύ των θεών:
Ασού, Ασού!

Δεν ειν’ ορατό παρά το ασπράδι των ματιών του,
Το στήθος του εκρήγνυται ο τρόμος
Όλη η φυλή στη γυμνότητα
Δεν είναι παρά φωτιά, δεν είναι παρά θάνατος!

Δεν έχει ύπνο, πεινάει ακόμα,
Τα μπράτσα του πέφτουν αδύναμα,
Το σώμα του ζωντανό ήτανε τόσο άτονο,
Το κορμί του νεκρό είναι τόσο λαμπρό!

Κι από τη μοναξιά της γης ο ήλιος να αποσύρεται:
Ασού, Ασού!
Κι η μοναξιά σου μόνη σε ξενυχτά:
Ασού, Ασού!

Μετάφραση Ζ. Δ. Α.

Ο γιος του Ασού

Εκείνο που έκαψε ήταν… αλλά μακρύ,
Εκείνο που έκαψε ήταν… αλλά μαύρο,
Εκείνο που έκαψε, ήταν σαν ήλιος…
Και γω, ο γιος του Ασού, βαθιά μέσα στο βάθος της σκιάς,
Μόνος, λησμονημένος.

Τώρα όλοι πιάνονται
Κάτω από τα ιερά μπαμπού…
Δεν ακούγονται παρά μόνο λυγμοί…
Πονάω παντού τόσο πολύ κι είμαι τόσο πολύ κουρασμένος
Που θα ξεριζώσω το μαύρο από το δέρμα μου…

Εκείνο που έκαψε ήταν… αλλά μακρύ,
Εκείνο που έκαψε ήταν… αλλά μαύρο,
Εκείνο που έκαψε, ήταν σαν ήλιος…
Πίστεψα που θα παίζαμε
Όταν τον δέσανε, και βάλθηκαν
Όλοι γυμνοί να χορεύουν!…
Τ’ αστέρια κι η νύχτα, όλα γι αυτούς ήταν ένα…
Η οσμή της σάρκας βαριά,
Και πτηνά με μεγάλα φτερά να πλανώνται ολόγυρα,
Έβρεχε ένας πόνος στα χέρια μου, στον ουρανό
Στην πεδιάδα!

Εκείνο που έκαψε ήταν… αλλά μακρύ,
Εκείνο που έκαψε ήταν… αλλά μαύρο,
Εκείνο που έκαψε, ήταν σαν ήλιος…
Και τα πονηρά πνεύματα στριφογυρίζανε στον καπνό
Κι η σελήνη σηκωνότανε τη πείνα των νέων κτηνών.

Και το χορτάρι αιματοβαμμένο δεν σταματούσε ν’ απλώνεται
Και τ’ ακούγαμε από μακριά που δίναμε το θήραμα
Στους γιους των Djinns χωρίς κεφάλι…
Κι η φωτιά έκαψε τη ζεστασιά του πατέρα μου
Κι η σιγή κίτρινη κατακάθεται καθώς που οι αετοί.

Εκείνο που έκαψε ήταν… αλλά μακρύ,
Εκείνο που έκαψε ήταν… αλλά μαύρο,
Εκείνο που έκαψε, ήταν σαν ήλιος…
Και το ξέρεις, Θεέ-Ήλιε, εσύ, λαξεμένε στο ξύλο,
Το ξέρεις τι θα σου κάνω;…
Θα σκίσω τη νύχτα καθώς που πτώμα ζωγραφισμένο,
Κρατώντας τα μάτια κλειστά
Ότι κανείς να μη δει αυτό που έχω μες το κεφάλι μου…
Και θα σε κάψω, Θεέ-Ήλιε,
Και του πατέρα μου θα ξαναγεννηθεί η πνοή…

Εκείνο που έκαψε ήταν… αλλά μακρύ,
Εκείνο που έκαψε ήταν… αλλά μαύρο,
Εκείνο που έκαψε, ήταν σαν ήλιος…
Και θα γλιστρήσω στον τρόμο τυφλό,
Βραδύς καθώς το πνεύμα-ερπετό
Σε μια γη ο πόνος μου γεμάτη ρωγμές,
Νιώθοντας τα νύχια μου μαύρα να σπρώχνουνε στη σιωπή
Και το κόκκινο πράμα στην άκρη του που θυμόμαστε
Και θα καείς, Θεέ-Ήλιε, και θα καείς.

 

Μετάφραση Ζ. Δ. Α.

 

Μελαγχολικό κτίριο

Το φως του χύνεται στους λόφους απέναντι.
Είναι το δικό τους φως που αποκαλύπτει το σχήμα* του.
Σκέφτεται εμάς.
Η νύχτα από κάτω

Από πάνω ο Γαλαξίας μεγενθυμένος*
Θυμίζει έναν έρωτα
Που θυμίζει με τη σειρά του κάποιον άλλον.
Η νύχτα από κάτω

Συγχωρεί το φονιά,
Τον κλέφτη, τον ψεύτη και τον δραπέτη
Προτού το να πέσει στο χώμα
Η νύχτα από κάτω

Σκορπίζοντας δέος σε πεδία μαχών

Μετάφραση Ζ. Δ. Α.

Σχετικότητα

Για μένα το βουνό
Είν’ έρημο.
Εγώ πάλι είμαι άυπνος
Σύμφωνα με το βουνό.

Για
Το βουνό
Είμαι
Παράφρονας.

Για
Μένα
Το βουνό
Πεινάει απλώς.

Σύμφωνα με το βουνό
Δεν φτάνω να τ’ αγγίξω με το χέρι μου.
Κατά τη γνώμη μου
Δεν φτάνει ούτε το βουνό.

Μετάφραση Μ.Π.

Από τη συλλογή Ασού (1955)

***

Βιογραφικό Σημείωμα

Στις 15 Οκτώβρη 2008 άφησε την τελευταία του πνοή σε νοσοκομείο της Κωνσταντινούπολης ο σημαντικότερος ίσως, στις αρχές αυτού του νέου αιώνα, τούρκος ποιητής Fazil Hûsnû Dağlarca (Φατζίλ Χιουσνού Ντάαλαρτσα)· ο τελευταίος εναπομείνας της χρυσής εκείνης γενιάς της τουρκικής ποίησης, που στο μεταίχμιο ανάμεσα στον Μεσοπόλεμο και την Μεταπολεμική περίοδο μεταμορφώσαν την τουρκική ποίηση, χαρίζοντας της έργα παγκόσμιας εμβέλειας· ποιητικός συνοδοιπόρος, χρονολογικά τουλάχιστον, ποιητών του διαμετρήματος των Nazım Hikmet Ran (1901 – 1963), Orhan Veli Kanık (1914 – 1950), Oktay Rıfat (1914 – 1988) και Melih Cevdet Anday (1915 – 2002). Ο Fazil Hûsnû Dağlarca γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη στις 26 Αυγούστου 1914. Σπούδασε στην στρατιωτική σχολή του Kuleli. Μετά από δεκαπενταετή υπηρεσία αποσύρθηκε από το στρατό για να αφοσιωθεί στην ποίηση. Το έργο του χαρακτηρίζεται από μια σπάνια πρωτοτυπία. Η ποίηση του είναι συχνά ερμητική. Ο λόγος του μοντέρνος και συχνά ιδιαίτερα δύσκολος, μας σταματά κάποτε με τις έντονα απροσδόκητες εικόνες του. Φαινομενικά δεν εντάσσεται σε καμιά λογοτεχνική σχολή, αν και ενίοτε θυμίζει σε κάποια ποιήματα του, ίσως εξαιτίας της συχνά «καθαρολογικής» χρήσης της γλώσσας, την «καθαρή ποίηση» και τον Paul Valéry.

Ένα Σχόλιο to “Fazil Hûsnû Dağlarca, Εκείνο που έκαψε, ήταν σαν ήλιος…”

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: